„Witaj Królowo, Matko Miłosierdzia,
życie słodyczy i nadziejo nasza witaj!”

16 listopada przypada Uroczystość Najświętszej Maryi Panny Ostrobramskiej Matki Miłosierdzia. Od XVI wieku Króluje tam jako Matka Miłosierdzia i Wielka Księżna Litewska. Tego dnia pamiętajmy szczególnie o naszych braciach w wierze, o Kresowiakach oraz braciach Litwinach, którzy wzywają pomocy Matki Bożej Ostrobramskiej.

Zarówno cudowny obraz, jak i kaplica, w której się mieści, oraz sama Ostra Brama mają bogatą historię, ściśle wiążącą się z historią rozbudowy Wilna. Na przełomie XV-XVI w. postanowiono otoczyć je murem obronnym. Powstało dziewięć bram miejskich, z których jedna (jedyna zachowana do naszych czasów) nosiła nazwę Miednickiej, inaczej Krewskiej. Nieco później przyjęła się inna nazwa bramy - Ostra. Zgodnie z tradycją na bramach obronnych zawieszano święte obrazy. Ostra Brama po obu jej stronach również miała własne obrazy, które po pewnym czasie uległy zniszczeniu. Jednym z tych obrazów był wizerunek Matki Bożej. Z czasem miejsce to stało się miejscem modlitwy do Maryi. Kult Matki Miłosierdzia z Ostrej Bramy jest ogromny i niezrównany w swej sile. Sięga drugiej połowy XVII w. i wiąże się z obroną murów miasta. Jednakże wyraźne jego wzmożenie nastąpiło w I połowie XVIII w. Szczególny rozwój czci do Matki Miłosierdzia nastąpił po rozbiorach Polski. W 1993 roku modlił się w kaplicy w Ostrej Bramie Jan Paweł II. Ofiarował wtedy Matce Bożej Miłosierdzia złotą różę. Kult Matki Boskiej Ostrobramskiej jest ciągle żywy i obecny nie tylko na terenie Litwy, ale także w sąsiednich krajach. W Polsce około 30 parafii ma za patronkę Matkę Bożą Ostrobramską.

Korale masz

z dziecięcych łez

Promienie u głowy

z maleńkich

ich radości

W Ostrej Bramie

na każdego

czekasz

Zatroskana

wielce

nad nami

Najmiłosierniejsza!

(Józefa Drozdowska: "Matka Boska Ostrobramska")

Oryginalny obraz jest namalowany temperą na ośmiu dębowych deskach, jest więc duży. W późniejszych latach obraz został przemalowany farbą olejną; zmieniono także wizerunek Matki Bożej (zamalowano m.in. pukiel włosów wymykający się spod chusty i skrócono palce dłoni). Nie znamy twórcy obrazu. Namalowano go prawdopodobnie w I poł. XVII wieku na wzór obrazu Martina de Vosa - flamandzkiego artysty. Dzisiaj odrzuca się całkowicie wersję o wschodnim pochodzeniu obrazu, który miał przywieźć z wyprawy książę litewski Olgierd w XIV wieku, jak też i to, że Matka Boża ma twarz Barbary Radziwiłłówny. Głowę Matki Bożej zdobią dwie korony. Pierwsza pochodzi z końca XVII wieku, w XIX wieku ozdobiona została klejnotami ofiarowanymi jako wota. Druga korona, z połowy XVIII wieku, podtrzymywana jest przez dwa aniołki i ozdobiona sztucznymi kamieniami. 2 lipca 1927 r. odbyła się uroczysta koronacja obrazu złotymi koronami. Dokonał jej arcybiskup metropolita warszawski kard. Aleksander Kakowski w obecności prezydenta Ignacego Mościckiego i marszałka Józefa Piłsudskiego. Obraz przedstawia pochyloną Madonnę bez Dzieciątka. Głowę otoczoną promienną aureolą Maryja lekko pochyla w lewo, smukłą szyję zdobi szal. Jej twarz jest pociągła, półprzymknięte oczy dodają jej powagi; ręce trzyma skrzyżowane na piersiach.

Litwo! Ojczyzno moja! ty jesteś jak zdrowie;
Ile cię trzeba cenić, ten tylko się dowie,
Kto cię stracił. Dziś piękność twą w całej ozdobie
Widzę i opisuję, bo tęsknię po tobie.

Panno święta, co Jasnej bronisz Częstochowy
I w Ostrej świecisz Bramie! Ty, co gród zamkowy
Nowogródzki ochraniasz z jego wiernym ludem!
Jak mnie dziecko do zdrowia powróciłaś cudem,
(Gdy od płaczącej matki pod Twoją opiekę
Ofiarowany, martwą podniosłem powiekę
I zaraz mogłem pieszo do Twych świątyń progu
Iść za wrócone życie podziękować Bogu),
Tak nas powrócisz cudem na Ojczyzny łono.
(Adam Mickiewicz
"Pan Tadeusz", Inwokacja)

Ostra Brama wiąże się również w istotny sposób z kultem Miłosierdzia Bożego. Obraz Miłosierdzia Bożego został namalowany w Wilnie i wystawiony publicznie właśnie w Ostrej Bramie (26-28 kwietnia 1935 r.). Tu też św. Faustyna miała wizję triumfu obrazu Miłosierdzia Bożego.

Bardzo silne są też związki Jana Pawła II z Ostrą Bramą:

"W momencie mojego wyboru na Stolicę Piotrową pomyślałem o Matce Najświętszej z Ostrej Bramy" (6 września 1993 r.); "Niedługo po tym, jak niezbadanym wyrokiem Bożym zostałem wybrany na Stolicę Piotrową, udałem się do litewskiej kaplicy Matki Miłosierdzia w podziemiach Bazyliki Watykańskiej. I tam, u stóp Najświętszej Dziewicy, modliłem się za was wszystkich" (8 września 1993 r.). Opiece Matki Miłosierdzia Jan Paweł II przypisuje uratowanie z zamachu z 13 maja 1981 r.: "Kiedy mogłem kontemplować oblicze Matki Bożej w sanktuarium w Ostrej Bramie w Wilnie, skierowałem do Niej słowa wielkiego polskiego poety, Adama Mickiewicza: «Panno święta, co Jasnej bronisz Częstochowy i w Ostrej świecisz Bramie! (...) Jak mnie (...) do zdrowia powróciłaś cudem!». Powiedziałem to na koniec modlitwy różańcowej odmówionej w sanktuarium ostrobramskim. I głos mi się załamał..." (13 maja 1994 r.).

ks. Marcin Turowski, wikariusz

Litania do Matki Bożej Miłosierdzia

Kyrie elejson, Kyrie elejson.

Chryste elejson, Chryste elejson.

Kyrie elejson, Kyrie elejson.

Boże Ojcze bogaty w miłosierdzie – zmiłuj się nad nami.

Synu Boży objawiający miłosierdzie Ojca – zmiłuj się nad nami.

Duchu Święty, źródło miłości i miłosierdzia – zmiłuj się nad nami.

Święta Trójco, Jedyny Boże poprzez swoją Opatrzność opiekujący

się całym stworzeniem – zmiłuj się nad nami.

Matko pięknej miłości, módl się na nami

Matko miłosierdzia,

Matko litości i łaski,

Matko ofiarności i dobroci,

Matko poświęcenia i służby,

Wszechmocy błagająca,

Szafarko Bożego miłosierdzia,

Ucieczko grzeszników i winowajców,

Wspomożycielko głodnych i spragnionych,

Schronienie bezdomnych i tułaczy,

Opiekunko ubogich i uciśnionych,

Obrończyni wdów i sierot,

Drogowskazie błądzących i zagubionych,

Orędowniczko upośledzonych i zniewolonych,

Nadziejo uwięzionych i osamotnionych,

Pociecho wątpiących i zrozpaczonych,

Ostojo cierpiących i konających.

Umiłowana Córko Ojca przedwiecznego – usłysz nasze błagania.

Matko Jednorodzonego Syna Bożego – usłysz nasze błagania.

Oblubienico Ducha Świętego – usłysz nasze błagania.

Przez przywilej Niepokalanego Poczęcia stanowiący szczególny

dar miłosierdzia Bożego, wyjednaj nam zmiłowanie Boże

Przez Zwiastowanie Wcielenia Syna Bożego i podjęcie misji

uczestnictwa w zbawczym planie Boga,

Przez nawiedzenie Świętej Elżbiety i uwielbienie w jej domu pieśnią

Magnificat miłosierdzia Stwórcy z pokolenia na pokolenie,

Przez Narodzenie Jezusa Chrystusa w stajni, ubóstwie i chłodzie dla

ubogacenia nas wszystkich Jego hojnością,

Przez Ofiarowanie w świątyni Bogu swego Syna jako zadośćuczynienie

za grzechy świata i zgodę na przyjęcie miecza boleści,

Przez Znalezienie Pana Jezusa w świątyni i rozważanie w sercu

Jego słów o potrzebie obecności w sprawach Bożych,

Przez troskliwość okazaną w Kanie Galilejskiej i wyjednanie u

Zbawiciela cudownej pomocy dla potrzebujących,

Przez cierpliwe oczekiwanie na spotkanie z Chrystusem nauczającym

i pokorne podporządkowanie swego życia zbawczym planom Boga,

Przez współudział w dziele odkupienia na krzyżu i podjęcie

z woli Syna macierzyńskiej opieki nad Kościołem i całą ludzkością,

Przez trwanie na modlitwie z Apostołami w Wieczerniku dla wyproszenia

ludzkości mocy i darów Ducha Świętego,

Przez tajemnicę Wniebowzięcia, która nieustannie owocuje dla nas

orędownictwem u Boga i pośrednictwem wszelkich łask.

Baranku Boży, który gładzisz grzechy świata – przepuść nam, Panie.

Baranku Boży, który gładzisz grzechy świata – wysłuchaj nas, Panie.

Baranku Boży, który gładzisz grzechy świata – zmiłuj się nad nami.

K. Módl się za nami Matko Miłosierdzia.

W. Aby Bóg okazał nam Swoje Miłosierdzie.

MODLITWA
do Najświętszej Marii Panny Matki Miłosierdzia

Witaj Panno, nieustanną czcią wszystkich ludzi, Choć żadnego śmiertelnego serca nie wzbudzi Należytej dla Ciebie czci, którą święci w niebie Błogosławią, wychwalają z niskim pokłonem.
Schylam głowę, Cię Królowę świata całego Oglądając i witając serca mojego Osobliwe kochanie i ukontentowanie! Przyjm łaskawie ku Swej sławie to przywitanie.
O cudami i łaskami Panno wsławiona. Dobrotliwa! Szczodrobliwa! Bądź pochwalona! Którą chwalą anieli, widzą Twą twarz weseli. Niech oglądam jako żądam w wiecznej Cię chwale. Amen

Autor nieznany, Wilno (przed 1823 r.)